‏نمایش پست‌ها با برچسب گنجینۀ سخن. نمایش همه پست‌ها
‏نمایش پست‌ها با برچسب گنجینۀ سخن. نمایش همه پست‌ها

۱۴۰۲ آبان ۱, دوشنبه

روز نثر پارسی

یکم آبان، روز ملّی #نثر_پارسی فرخنده باد. «سپاس و آفرین خدای را که این جهان و آن جهان را آفرید و ما بندگان را اندر جهان پدیدار کرد و نیک‌اندیشان را و بدکرداران را پاداش و بادافراه برابر داشت.» از مقدمۀ #شاهنامۀ_ابومنصوری، کهن‌ترین یادگار نثر پارسی (۳۴۶ هجری) بقلم #ابومنصور_معمری.

نسحۀ خطی مقدمۀ قدیم شاهنامۀ ابومنصوری در ابتدای یک نسخه از شاهنامۀ فردوسی (سدۀ ۱۵ میلادی)

See Also / بیشتر بخوانید

*ابومنصور محمد‌بن‌عبدالله مُعَمّری وزیر ابومنصور محمد‌بن‌عبدالرزاق سپهسالار خراسان (مقتول بسال ۳۵۰ هجری = ۹۶۱ میلادی) است. هنگامیکه ابومنصور محمد سپهسالار خراسان گروهی از دانندگان تاریخ ایران کهن را برای تألیف شاهنامه‌یی گرد آورد ابومنصور معمری را بسرپرستی آنان برگزید و او، چون کار تدوین آن کتاب در سال ۳۴۶ هجری (۹۵۷ میلادی) باتمام رسید، مقدمه‌یی بر آن نوشت که فعلا در میان آثار تاریخ‌دار نثر پارسی که بدست ما رسیده از همه قدیمترست. (دربارۀ صحت انتساب رساله در احکام فقه حنفی به ابوالقاسم‌بن‌محمد سمرقندی متوفی بسال ۳۴۳ هجری اطمینان قطعی نیست.) درین مقدمه کلمات عربی نادر و شیوۀ نگارش آن بسیار ساده و از بسیاری جهات بشیوۀ نثر پهلوی نزدیک است.
(مقدمۀ قدیم شاهنامۀ ابومنصوری بتصحیح دقیق مرحوم میرزا محمدخان قزوینی انتشار یافته و در مجلد دوم از کتاب «بیست مقالۀ قزوینی» بسعی و اهتمام مرحوم عباس اقبال آشتیانی بسال ۱۳۱۳ شمسی در تهران طبع شده است.)
*متن از کتاب گنجینۀ سخن، پارسی‌نویسان بزرگ و منتخب آثار آنان، جلد اول، از ابومنصور معمری تا ابوالفضل بیهقی، با مقدمه در تاریخ تحول نثر پارسی، تألیف شادروان ذبیح‌الله صفا، انتشارات دانشگاه تهران.
  • برای آگاهی بیشتر دربارۀ «تاریخ نثر پارسی از اوایل عهد اسلامی تا روزگار ما» به صفحۀ ۳ تا ۲۲ از همین کتاب (=گنجینۀ سخن) مراجعه فرمایند.
  • همچنین برای آگاهی بیشتر دربارۀ زندگی و آثار ابومنصور مُعَمّری به مدخل ABŪ MANṢŪR MAʿMARĪ در دانشنامۀ ایرانیکا بقلم دکتر جلال خالقی مطلق مراجعه فرمایند.
The Encyclopædia Iranica, Dj. Khalegi-Motlagh:

ABŪ MANṢŪR MAʿMARĪ, minister (dastūr) of Abū Manṣūr b. ʿAbd-al-Razzāq (d. 350/961), a military commander of Khorasan under the Samanids. When the latter decided to have a Šāh-nāma composed in New Persian, he instructed his minister to gather in Ṭūs a number of Zoroastrian scholars and dehqāns; under Maʿmarī’s direction they translated the Pahlavi Xwadāy-nāmag (q.v.), expanding it with material from other sources...

  • این نسخه از مقدمۀ قدیم شاهنامۀ ابومنصوری و شاهنامۀ فردوسی در صفحۀ کتابخانه بادلین دانشگاه آکسفورد بصورت آنلاین و با کیفیت بسیار خوب بصورت رایگان در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد:
Bodleian Library MS. Ouseley Add. 176
Bodleian Libraries, University of Oxford


هیچ نظری موجود نیست:
برچسب‌ها: , , , , , ,

۱۴۰۲ اردیبهشت ۹, شنبه

به یاد ذبیح‌الله صفا

به یاد ذبیح‌الله صفا (Zabihollah Safa) پژوهشگر برجسته، مصحّح متون، ادیب نامدار معاصر ایران و استاد ممتاز دانشگاه تهران که در ۹ اردیبهشت ۱۳۷۸ از این جهان درگذشت. از او آثار ارجمندی همچون «تاریخ ادبیّات در ایران» و ده‌ها #کتاب دیگر به یادگار مانده است. روانش شاد باد. #ذبیح‌الله_صفا

تصویر استاد دکتر ذبیح‌الله صفا در لوبک آلمان
سال ۱۹۹۶ میلادی
دکتر ذبیح الله صفا

به سال ۱۲۹۰ خورشیدی در شهمیرزاد سمنان کودکی زاده شد که سال‌های پسین، کسی بود که بر تارک دانشگاه تهران، چون ماه تابان درخشید. سال ۱۳۰۴ رهسپار تهران شد، آموخت و آموخت، تا آن‌گاه که در ۱۳۲۲ «حماسه‌سرایی در ایران» را دانشنامۀ دکتری خود کرد. نوشتارهای ادبی، تاریخی و فلسفی او از ۱۳۱۲ خورشیدی در چندین مجله به‌چاپ رسید. در ۱۳۲۲ در دانشکدۀ ادبیات، تاریخ ادبیات ایران را آموزش داد. از ۱۳۲۰، نخست، معاون، آنگاه کفیل دانشسراهای مقدماتی، رئیس اداره‌ تعلیمات عالیه و تعلیمات متوسطه وزارت فرهنگ و عضویت یونسکو را به‌عهده داشت.
تصویر روی جلد کتاب گنجینۀ سخن جلد اول
دکتر ذبیح الله صفا دومین رئیس سازمان انتشارات دانشگاه تهران بود. مقاله‌های وی درنشریه‌های مهر، ایران امروز، تعلیم و تربیت، جلوه، سخن، پشوتن، یغما، دانش، فرهنگ، مربی، تمدن، ارتش و... به‌چاپ می‌رسید. نیز او چهارسال «شباهنگ» را منتشر کرد.
گفتنی است که در سال ۱۳۲۰ دکتر خانلری بر آن بود تا مجلۀ سخن را منتشر کند، اما به‌انگیزه سن کمش، پروانۀ مدیر مسؤولی به‌نام ذبیح الله صفا صادر شد که یک سال بعد، خود خانلری مدیری و سردبیری مجلۀ سخن را به‌دست گرفت.
دکتر ذبیح الله صفا از استادان نام‌آور و بنام دانشگاه تهران، پژوهش‌هایی ماندگار را در زمینۀ ادبیات کهن پارسی انجام داد که شهره‌ترین آثارش کتابهای «تاریخ ادبیات ایران در ۸ جلد»، «حماسه‌سرایی در ایران»، «تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی تا قرن پنجم هجری»، «مزداپرستی در ایران قدیم (نوشتۀ آرتور کریستن سن با ترجمۀ دکتر صفا)»، «گنجینۀ سخن: پارسی‌نویسان بزرگ و منتخب آثار آنان در ۶ جلد»، «گنج سخن: شاعران پارسی‌گوی و منتخب آثار آنان (از رودکی تا بهار) در سه جلد» نام دارند. او همچنین «دیوان عبدالواسع جبلی» و «دیوان سیف‌الدین فرغانی» را تصحیح و «مرگ سقراط» و «مادر دیوانه» را ترجمه کرده است. 

فهرست کامل آثار ایشان ازجمله کتابها و مقالات و یادداشتها را در کتاب ارج نامۀ دکتر ذبیح الله صفا، به کوشش: سید علی آل داود، انتشارات میراث مکتوب، تهران: ۱۳۹۰- ۶۲۲ ص/ قطع وزیری، شابک: 1-006-203-600-978 مطالعه بفرمایید.
تصویر روی جلد کتاب ارج نامۀ ذبیح الله صفا

از پیشگفتار کتاب: ارج نامۀ شادروان دکتر ذبیح الله صفا بر مبنای کنکاش در آثار و منابع چاپی و احیاناً خطی بازمانده از ایشان و نیز اسناد موجود در سازمان اسناد ملی ایران تهیه و تکمیل شده است. این ارج نامه شامل 6 بخش و دو پیوست است: بخش اول حاوی گزارش زندگی و وصف آثار متعدد دکتر صفاست، در تدوین قسمت مربوط به مقالات دکتر صفا مأخذ اصلی ما، دورۀ 6 جلدی فهرست مقالات فارسی استاد ایرج افشار بوده است. بخش دوم یادها و خاطرات مشتمل بر 5 نوشته که همگی به قلم همکاران و دوستان و شاگردان دکتر صفاست. بخش چهارم: شیوۀ تصحیح و ویرایش متون و بخش پنجم - که مفصل ترین و مهمترین بخش کتاب است - مشتمل بر مقالات متعدد در نقد و بررسی آثار دکتر صفاست. آخرین بخش، حاوی دو مقاله اهدایی است، کتاب دو پیوست هم دارد، پیوست اول تاریخ زبانهای ایرانی و پیوست دوم تاریخ جشنهای ایران، این دو پیوست متضمن سخنرانی های دکتر صفا در رادیو ایران در سالهای نخست تأسیس آن است که به زبان ساده و روشن ادا شده است.
پیوند این کتاب در سایت گودریدز

دکتر ذبیح الله صفا در سال نخستین پدیداری رادیو، تاریخ زبان‌های ایرانی و تاریخ جشن‌های ایرانی را چندی باز گفت. دکتر ذبیح الله صفا در سال‌های پسین زندگی در شهر لوبک آلمان می‌زیست. وی در سال ۱۳۷۸ در لوبک آلمان درگذشت.
منبع:
تاریخچه مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران


هیچ نظری موجود نیست:
برچسب‌ها: , , , ,
اشتراک در: پست‌ها (Atom)